Fundusze celoweOdmienną formą organizacyjną gospodarki pozabudżetowej netto są fundusze celowe. Z funduszów celowych nie jest w zasadzie finansowana działalność gospodarcza, lecz zadania państwowe wyodrębnione z budżetu. Bardziej merytorycznie poprawne jest zaliczanie funduszów celowych do gospodarki parabudżetowej aniżeli budżetowej czy pozabudżetowej. Dla potrzeb tego opracowania przyjmiemy, że fundusze celowe należą do gospodarki pozabudżetowej. Fundusz celowy różni się od budżetu stopniem specjalizacji, który wyraża się w finansowaniu wąskiej zazwyczaj grupy celów (zadań) opartych na zasobach zgromadzonych z niewielkiej liczby (choć niekiedy bardzo wydajnych) źródeł dochodów. Źródłami dochodów funduszów celowych są podatki, opłaty, składki, dotacje z budżetu i innych funduszów celowych. Gospodarka funduszowa jest zwykle prowadzona obok gospodarki budżetowej sensu stricto, a fundusze praktycznie zawsze funkcjonują obok budżetu. Po okresie nadmiernego liberalizmu w ich tworzeniu (lata 70. i 80.), nowe przepisy prawa budżetowego przewidują w zakresie ich powoływania pewne rygory. |